Kannegieter
nieuwsgierig

nieuwsgierig

Onlangs heb ik twee minilessen verzorgd in groep 3 en groep 4 van de basisschool bij ons in de buurt. De school was enkele weken daarvoor gestart met het project "Energie". Bij de introductie van het project hadden de leerlingen al kennisgemaakt met de "chemische cel" ofwel de batterij. En hoe je met twee glaasjes cola en stripjes zink en koper, elektriciteit kunt opwekken. Mijn minilesje ging over de dynamo.

De meeste kinderen herkenden het ding wel. En na lang nadenken ook nog wel, dat ie op de fiets zit en dat je 'm nodig hebt om de verlichting van je fiets te laten werken. Ze konden me ook vertellen, dat je het wieltje tegen de fietsband moest zetten en dat als je dan gaat fietsen, de lamp van je fiets aangaat. En dat als je heel hard fietst, hij heel veel herrie maakt. En dat de fiets "Loekie" heet net als de poes thuis.
Er waren ook kinderen bij die me aankeken of ik zojuist een liter water in de fik had gezet. Deze groep had of geen verlichting op de fiets of had batterijverlichting.
 
Toen ik de dynamo opende en het binnenwerk onthulde, ging er een “oeh” en “aah” door de klas. Dat was toch werkelijk héél vet. “Mieters”, zouden onze ouders gezegd hebben.
Ze vlogen van hun stoeltjes om dat wondertje eens van dichtbij te bekijken.
“Zijn dat gouden draadjes?”
“Nee joh, dat is brons!”
“Krijg je een schok als je dat aanraakt?”
“Nee, want hij draait toch niet.”
Ik hoefde even helemaal niets te zeggen. Ik kreeg er de kans niet voor. Zoveel vragen.
Nadat ieder zijn of haar plek in de kring had teruggevonden, kon ik verder met m'n verhaal.
 
Het duurde even voordat ze doorhadden, dat het draaiende ding in het midden een magneet was. Wonderlijk genoeg was het het meest schuchtere meisje, dat aan de groep uitlegde dat het een magneet was. Zelf had ze een armband met magneetjes erin. Ik was helemaal verbaasd, hoe ze dat uitlegde en hoe de rest van de klas aandachtig luisterde. Ze liet zien hoe haar armband op een kleine afstand van de magneet van de dynamo bleef zweven en dat ze 'm weg kon duwen zonder aanraken. Ze kon ook nog uitleggen waarom dat dat zo was. Het was iets met noord en zuid.
 
Door kort en snel aan de magneet te draaien lichtte het aangesloten lampje telkens kort op. We wekten zowaar elektriciteit op. Met de as van de magneet in de kop van een schroefboormachientje, kon ik laten zien dat de hoeveelheid opgewekte energie iets te maken had met de draaisnelheid van de magneet.
 
Dat zo'n dynamo veel te klein is om alles in huis aan te drijven werd snel duidelijk. Op de vraag wat er elektrisch is in huis, kreeg ik heel veel: “X-box, WII, PlayStation, iPad, iPod, computer, laptop”, voordat iemand zei: “wasmachine”. En toen kwam de groep pas echt goed op stoom. Het hele arsenaal aan huishoudelijke apparaten trok voorbij. Het werd gauw duidelijk dat je in huis voor veel dingen elektriciteit nodig hebt. Behalve dan voor de WC en voor ouderwetse bordspellen.
 
Terugdenkend aan deze twee minilesjes vraag ik me af: “Hoezo is de jeugd niet geïnteresseerd in techniek?” En, belangrijker nog,  waar hebben wij onze onbevangen, spontane nieuwsgierigheid gelaten? En waarom reageren we meteen met “ja maar...” en daarmee op voorhand al veel veranderingen tegenhouden.
Best wel jammer, eigenlijk.

Huib